“Veel studies focussen op wat duurzaam ondernemen betekent voor de organisatie – reputatie, klanten, winst. Wij hebben gekeken: wat betekent het voor medewerkers zelf? En dan specifiek: wat doet dat met hun intentie om te blijven of te vertrekken? Met andere woorden: wat is de impact van duurzaam ondernemen op retentie?” Spoiler: de impact is groot.

Van beleid naar beleving

Centraal in het onderzoek stond niet wat organisaties doen, maar hoe medewerkers dat ervaren. “Het draait om perceptie, daar ligt de sleutel”, benadrukken Saskia en Marie. “Je kan als organisatie veel doen rond duurzaamheid, maar als medewerkers dat niet zien of voelen, heeft het geen effect.”

Ze brachten die perceptie in kaart via een grootschalige bevraging, waarin ze duurzaam ondernemen opsplitsten in verschillende dimensies: initiatieven gericht op medewerkers zelf, en initiatieven gericht op milieu en maatschappij. “Bij initiatieven gericht op medewerkers speelt vooral erkenning. Mensen voelen zich gewaardeerd door hun organisatie, en dat versterkt hun betrokkenheid. Bij initiatieven rond milieu en maatschappij gaat het eerder over zingeving en trots. Medewerkers ervaren dat hun werk bijdraagt aan iets groters, en dat geeft betekenis.”

Het resultaat? Medewerkers zijn minder geneigd om te vertrekken wanneer ze ervaren dat hun organisatie consequent aandacht voor duurzaamheid heeft. Duurzaam ondernemen in de verschillende dimensies samen zorgt ervoor dat medewerkers zich sterker verbonden voelen met hun organisatie.

De valkuil van halve keuzes

Die ‘samen’ in de vorige zin is belangrijk, want wat blijkt? Organisaties die inzetten op maar één dimensie – of op mensen, of op milieu, maar niet op beiden – ondergraven hun eigen inspanningen. “Je kan niet selectief zijn”, vervolgen Saskia en Marie. “Medewerkers kijken naar het geheel. Als een organisatie bijvoorbeeld sterk inzet op een groen imago, maar intern weinig aandacht heeft voor medewerkers, wringt dat. Dat wordt ervaren als niet authentiek. Medewerkers hebben snel door wanneer duurzaam ondernemen vooral een marketingtruc is.” Die inconsistentie tast het vertrouwen aan – en daarmee ook het effect op retentie. “Het moet kloppen op alle vlakken.”

Meer dan een sociale missie

Sociale ondernemingen hebben sowieso al een duidelijke maatschappelijke missie, maar moeten – o.a. in het kader van retentie – dus ook aandacht hebben voor hun milieu-impact, hun bredere maatschappelijke rol én hun interne werking. “Het idee dat medewerkers in sociale ondernemingen per definitie betekenis ervaren door de maatschappelijke missie van die organisaties, klopt niet. Medewerkers kijken ook naar hoe je met je eigen mensen omgaat en hoe je je in de samenleving positioneert.”

Zichtbaarheid en betrokkenheid

Een volgend belangrijk inzicht uit het onderzoek: duurzaam ondernemen moet zichtbaar en gedragen zijn. “Veel organisaties doen al veel inspanningen, maar medewerkers zijn zich daar niet altijd van bewust”, zeggen Saskia en Marie. “En net dat bewustzijn is cruciaal. Communicatie speelt daarin een sleutelrol, maar alleen als die geloofwaardig is. Het moet authentiek zijn en voelbaar in de dagelijkse werking. Daarnaast is het belangrijk dat medewerkers zelf betrokken worden. Duurzaam ondernemen mag geen abstract verhaal zijn. Medewerkers moeten het gevoel hebben dat ze zelf kunnen bijdragen. Dat het iets is van de hele organisatie.”

Leidinggevenden maken het verschil

Die vertaalslag gebeurt in de praktijk via één cruciale schakel: de directe leidinggevende. “Leidinggevenden bepalen hoe beleid wordt ervaren”, zeggen Saskia en Marie. “Zij maken het concreet voor medewerkers. Als een leidinggevende het signaal geeft dat duurzaamheid niet echt belangrijk is, dan ondergraaft dat het hele verhaal van je organisatie. Maar als die lijn wél klopt, wordt het effect net versterkt. Dan zie je dat medewerkers het beleid ook echt gaan internaliseren.”

Duurzaam ondernemen als goed beleid Voor sociale ondernemingen, waar verloop vaak hoog ligt, zijn die inzichten bijzonder relevant. “Werknemersgericht duurzaam ondernemen is daar misschien nog wel de belangrijkste hefboom”, besluiten de onderzoekers. “Het is een sector waar veel gevraagd wordt van mensen. Dan is erkenning essentieel. Duurzaam ondernemen – en daarmee retentie verhogen – is gewoonweg een kwestie van goed bestuur. Ja, het vraagt een inspanning, maar een groot verloop kost meer tijd en geld. Medewerkers het gevoel geven dat ze ertoe doen én bijdragen aan iets groters, dat is wat maakt dat mensen blijven.”

Op ecoswitch.be vind je heel wat tips om duurzaam ondernemen in de praktijk te brengen.